Haber Detayı
09 Nisan 2020 - Perşembe 23:51
 
ÖZEL HABER: Tarihte Pandemi
PANDEMİ Haberi
ÖZEL HABER:  Tarihte Pandemi

Veba Bulaşması.
Esasen kemiricilerin ve buyuk bas hayvanlarin hastaligi olan veba; kemirici pirelerin isirmasi ile insanlara bulastirilan yersinia pestis (y.pestis)’in, oncelikle isirilan bolgeye ait lenfatiklerde, daha sonra da tum sistem ve organlarda olusturduğu doku nekrozlari ve supurasyonlarla kendini gosteren, bakteriyel endotoksine baglı belirtilere ek olarak organ yetmezliklerinin on plana ciktigi hastaliktir.

 

Salgınlar öncesinde farelerde çok sayıda ölüm görülür. . hastalığın ilk belirtileri ateş, başağrısı, halsizlik ve sulu, kanlı balgamla karakterize öksürüktür. erken tedavi hastayı ölümden korumak için mutlak gereklidir. streptomisin, tetrasiklin, kloramfenikol ve siprofloksasin etkili antibiyotiklerdir. vebaya karşi bulunmuş bir aşi yoktur. koruyucu amaçla 7 gün süreyle antibiyotik alınması hastalığa karşi etkin koruma sağlar

 

İlk olarak çin'de ortaya çıkan hastalıkta; hastaların şikayetleri ağrılar, ateş ve bulantıyla başlar, insanların dirseklerinde ve kasıklarında mor kabarıklıklar oluşur ve kısa sürede yumurta büyüklüğüne ulaşıp sertleşir. bu yumurtalar patladığında içinden pis kokulu siyah bir madde fışkırır ancak bu rahatlama hasta için çok geç olur. hastalar, hastalığa sadece beş gün dayanabilirler.

 

Orta çağ toplumlarının karabasanı olan hastalık. 15. yüzyılda memlüklerin başkenti olan Kahire'deki salgında 600.000 olan nüfus 200.000'e düşmüştür.

 

Hastalığı tedavi eden doktorların kıyafetleri o kadar korkunçtur ki hasta zaten karşısında böyle bir tipi görünce kalpten gider.

 

Moğol orduları Kırımda ki Ceneviz şehrine vebalı ölmüş askerlerini mancınıkla atarak tarihin ilk biyolojik silahını kullanmıştır,buradan kaçan Cenevizliler de İtalya'ya giderek vebanın avrupaya yayılmasına önayak olmuşlardır.

 

1348 yılında iki türü olan hastalık. biri, kara veba veya hıyarcılıklı veba, diğeri akciğer vebası. kara veba kasıktaki ve koltuk altındaki kara şişlikler ortaya çıkarır ve tedavi edilmezse hasta iki gün içinde ölürmüş. akciğer vebası ise daha da serttir , bazen hiçbir belirti göstermeden öldürürmüş.

 

1347-50 yıllarındaki kara ölüm avrupa'nın 6. yydan beri görmediği ve 1840'lara kadar göremeyeceği veba salgınıydı. orta asya'da başlayan salgın korkutucu hızla yayıldı. önce çin ve hindistan'a yöneldi. avrupa'da ilk kez 1346'da kırım'daki Ceneviz kenti kefe'de rapor edildi. şehir Tatarların muhasarası altındaydı ve Tatarlar direnişi kırmak için ölenlerin cesetlerini mancınıkla şehre attılar. kefe'den kalyonlarla kaçanlar salgını avrupa'ya taşıdı. ekim 1347'de salgın Sicilya'da Messina'ya ulaştı. ocak 1348'de kefe'den gelen kalyonla Cenova'ya vardı. aynı kış Venedik, diğer adriyatik şehirlerini sardı, Pisa, Floransa ve orta İtalya'ya geçti. 1350 yılı sonunda avrupa'da salgının bulaşmadığı Polonya, pirenelerdeki bearn kontluğu ve Liege gibi yerler kaldı. İngiltere'de mahalle papazlarının kayıtlarından çıkarılan sonuçlara göre, cemaatler 45 oranında küçülmüştür. salgın sonra erdiğinde avrupa'da 3 kişiden birinin öldüğü genel olarak kabul görmektedir. buna göre bütün avrupa'da 30 milyon kişi ölmüş demektir.

 

Osmanlı dönemi’ndeki ilk büyük veba (osmanlı’nın deyişiyle ‘taun’) salgını ise 1466-1467’de yaşandı, bunu diğerleri izledi. evliya çelebi’ye göre bu salgının nedeni, bayezid hamamı yapılırken, şehri kötülüklerden koruyan bin parçalı ve dört köşe bir bizans sütununun ortadan kaldırılmasıydı. evliya çelebi haklı olmalıydı çünkü bu tarihten sonra istanbul’un başı vebadan kurtulmadı. 1539, 1573, 1576, 1578, 1591 ve 1596 yıllarında yeni veba salgınları görüldü. 1615, 1617, 1620, 1637 (büyük taun), 1650, 1655 (şiddetli taun), ve 1751’de ağır salgınlar yaşandıktan sonra 1803’te 150 bin kişi, 1813’te 110 bin kişi veba yüzünden hayata veda etti. öyle ki, anadolu’nun güneydoğusu, Basra, Bağdat ve Musul havalisi daimi veba odaklarıydı. Arnavutluk, Epir, Eflak-Boğdan, Mısır ve İstanbul ise geçici odaklardı.

 Bir Albert Camus romanı

 

Kaynak: ekşi sözlük yazarları

Kaynak: Editör: Emre Çakmak
Etiketler: ÖZEL, HABER:, , Tarihte, Pandemi,
Yorumlar
Haber Yazılımı